Κείμενα

Η επιλεκτική ηθική

Σάββατο, 15 Δεκεμβρίου 2012

Φιλοσοφία - Ψυχολογία

resized

Η έλλειψη ηθικής στην πολιτική και κοινωνική ζωή, παρουσιάζεται σαν μια από τις αιτίες της Ελληνικής κρίσης. Τηλεαστέρες, διαμορφωτές κοινής γνώμης και απλός κόσμος συζητάνε συνεχώς για το πως έχουμε εκπέσει ηθικά, για το οτι αναζητούσαμε όλοι το εύκολο κέρδος και γενικότερα πως ζούσαμε μια πολυτελή ζωή που δε μας ανήκει. Με αυτόν τον τρόπο, προβάλλονται τα αρνητικά στοιχεία του καταναλωτικού προτύπου, μιας ζωής που στόχο έχει την καλοπέραση, το καλό φαγητό, το ντύσιμο τα πολυτελή αυτοκίνητα κτλ. Θεωρούμε ανήθικο έναν κενό τρόπο ζωής που στόχο έχει την υπερκατανάλωση, και ηθικό ένα μετρημένο τρόπο ζωής που βάζει σε προτεραιότητα τις βασικές ανάγκες του ανθρώπου. Όλα αυτά καλά και ωραία, και σίγουρα αγγίζουν τις ψυχές του κόσμου, είτε ακολουθούσε αυτό το πρότυπο, το σύγχρονο life style όπως λέγεται, είτε όχι.

Το παράδοξο είναι όμως πως αυτή η ηθική δεν ακολουθείτε όταν προτείνονται κάποιες φιλολαϊκές, αν μπορούμε να τις πούμε, ιδέες. Για παράδειγμα ας σκεφτούμε το εξής οικονομικό μοντέλο:
Ο τρόπος που θα λειτουργεί η οικονομία θα είναι όπως τον ξέρουμε σήμερα με μια μόνο διαφορά. 
Ποια θα είναι αυτή;
Το κέρδος θα φορολογείται άγρια.

Θα έχουμε μια τόσο μεγάλη φορολόγηση δηλαδή, ώστε να είναι αδύνατο για όλους να ξεπεράσουν ένα ποσό στο εισόδημα τους. Αν για παράδειγμα τα 20.000 ευρώ θεωρούνται ικανοποιητικό ετήσιο εισόδημα θα μπει ένα όριο στα κέρδη κάποιου π.χ. 70.000 ευρώ για ένα χρόνο. Με άλλα λόγια θα λέμε σε όποιον θέλει να αναπτυχθεί επιχειρηματικά οτι μπορεί να παίξει όσο θέλει με την οικονομία αλλά οταν κερδίσει στο παιχνίδι αυτό, τα κέρδη του θα φορολογηθούν σε τέτοιο βαθμό ώστε τα χρήματα που κερδίζει να μη διαφέρουν και τρομακτικά από την υπόλοιπη κοινωνία.

Μια τέτοια άποψη φαντάζομαι πως θα είχε πολλούς εχθρούς και δεν εννοώ μόνο στον χώρο των μεγάλων εισοδημάτων αλλά και στην ίδια την κοινωνία γενικότερα. Ποιο θα ήταν το νόημα, θα έλεγε κάποιος, να δουλέψει κανείς σκληρά, να αναπτυχθεί επιχειρηματικά να προσφέρει καινοτόμες δράσεις κτλ, αν δεν μπορούσε να γίνει πλούσιος από όλες αυτές τις δραστηριότητες του;

 Μα καλά, θα απαντούσαμε, δεν είναι διαδεδομένο και αποδεκτό στην κοινωνία πως ο άνθρωπος θα πρέπει να ζει λιτά και σύμφωνα με τις ανάγκες του; Δεν είναι διαδεδομένη στην κοινωνία η άποψη που θέλει τον άνθρωπο να ασχολείται με τις πνευματικές του αναζητήσεις, τους φίλους, την οικογένεια του και να μην έχει επιδίωξη το ατελείωτο κυνήγι του κέρδους; Άρα με το οικονομικό αυτό μοντέλο θα προστατεύαμε τους εύπορους ανθρώπους από τους πειρασμούς του πλούτου. Με λίγα λόγια δε θα τους επιτρέπαμε να γίνουν πλούσιοι και θα τους δίναμε τη δυνατότητα να καταλάβουν πως η ζωή είναι αλλού. Δεν είναι περίεργο που θεωρούμε πως επιλεκτικά είναι ηθικό για κάποιους να ζούνε πλούσια και για κάποιους άλλους όχι; Η αλλιώς, αν είναι ανήθικό για την κοινωνία να ζει στην πολυτέλεια γιατί αυτό θεωρείται ηθικό για τους ανθρώπους που πέτυχαν στον επιχειρηματικό χώρο; Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίσοι; Δε ζούνε όλοι οι άνθρωποι στην ίδια κοινωνία; Γιατί τότε θεωρείται σωστό κάτι που ισχύει για λίγους και λάθος όταν προσπαθούν το ίδιο πράγμα να το αποκτήσουν οι πολλοί; 
Η κοινωνία δηλαδή θα μπορούσε να προστατέψει με νόμο τους ανθρώπους από τον ανήθικο πλούτο. Από την άλλη η ζωή και η οικονομία θα εξελίσσονταν κανονικά μια που ο κόσμος θα θεωρούσε ηθικό και άρα σωστό έναν τρόπο ζωής που δε βασιζόταν στο χρήμα. Οπότε και ο πλούτος δε θα ήταν το μοναδικό κίνητρο για να αναπτυχθεί κάποιος στη ζωή του.

Μπορεί κάποιος να ισχυριστεί πως η παραπάνω ιδέα είναι ακραία ή εν πάση περιπτώσει πολύ διαφορετική από το μοντέλο οικονομίας που έχουμε συνηθίσει. Ωστόσο ακόμα και αν δε γίνει αποδεκτό αυτό το μοντέλο θα μπορούσαν να γίνουν κάποια ενδιάμεσα βήματα.
Ποια θα μπορούσαν να είναι αυτά;

Θα μπορούσε να θεσπιστούν μεγαλύτερες εισφορές σε αυτούς που αποδειγμένα έχουν μεγάλα κέρδη. Άλλο μέτρο θα ήταν η υποχρέωση σε αυτούς που κερδίζουν πολλά χρήματα, να δίνουν ένα μέρος των κερδών τους στην κοινωνία μέσω μισθών και ασφαλιστικών επιδομάτων. Η υποχρέωση των εργοδοτών να προσφέρουν περισσότερες θέσεις εργασίας με καλές εργασιακές συνθήκες και ωράριο, εφόσον φυσικά η επιχείρηση έχει δυνατότητες. Οι ιδέες είναι πολλές και υλοποιήσιμες αλλά δυστυχώς όλες σκοντάφτουν στο δικαίωμα που έχει ο άνθρωπος στον απεριόριστο πλούτο. Η ειρωνεία είναι πως οι ίδιοι άνθρωποι που κρίνουν ανήθικο το νεοπλουτισμό και τον πολυτελή τρόπο ζωής του κόσμου θεωρούνε λάθος τις διεκδικήσεις υπαλλήλων και εργατών για καλύτερους μισθούς. Στην πραγματικότητα αυτές οι διεκδικήσεις θα μπορούσαν να απαλλάξουν τον εργοδότη από τον περιττό πλούτο και παράλληλα να προσφέρουν μια πιο άνετη ζωή στους υπαλλήλους.

Μήπως τελικά υπάρχει μεγάλη υποκρισία στην ηθικολογία των ανθρώπων; Μήπως η ηθική εφαρμόζεται επιλεκτικά και ανάλογα με την περίπτωση; Μήπως δημιουργούνται στο μυαλό μας κατηγορίες ανθρώπων για τους οποίους ισχύουν άλλοι κανόνες;

Τελικά είμαστε όλοι ίσοι;

Σχετικά Κείμενα

Η σεξουαλική καταπίεση της κοινωνίας

Πέμπτη, 28 Νοεμβρίου 2013

Η σεξουαλική καταπίεση της κοινωνίας αποτελεί ένα αντιδραστικό θέμα που έχει μεγάλη σημασία. Η κοινωνία δε μπορεί να κάνει χωρίς την ανασταλτική της ε…

Η θέση μου για τον πατριωτισμό

Σάββατο, 01 Φεβρουαρίου 2014

Στο παρακάτω κείμενο θα προσπαθήσω να παρουσιάσω τις σκέψεις μου για τον πατριωτισμό για δύο κυρίως λόγους. Πρώτο για να γίνει όσο είναι δυνατό κατανο…

Άλλα Κείμενα

Ισλανδία: Διαγραφή χρέους για περισσότερο από το 25% των νοικοκυριών

Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2012

«Μπορείτε να πείτε με βεβαιότητα ότι η Ισλανδία κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ στη διαγραφή χρέους νοικοκυριών. Η χώρα έκανε ό,τι χρειαζόταν σε μία κρίση,…

Ο Διογένης και οι φακές

Κυριακή, 27 Σεπτεμβρίου 2015

Μία μέρα ο Διογένης έτρωγε ένα πιάτο φακές καθισμένος στο κατώφλι ενός τυχαίου σπιτιού. Δεν υπήρχε σε όλη την Ελλάδα πιο φθηνό φαγητό από μία σούπα με…

Οι εταίροι τους φτύνουν αλλά στο Μαξίμου νομίζουν ότι βρέχει

Παρασκευή, 23 Οκτωβρίου 2015

Η πεμπτουσία της πολιτικής έρχεται συνήθως στην επιφάνεια όταν οι πρωταγωνιστές της –για δικούς τους λόγους– αποφασίζουν να αποκαλύψουν τις κρυφές πτυ…