Οι πόνοι της Παναγιάς
Πού να σε κρύψω, γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί; Σε ποιο νησί του Ωκεανού, σε ποια κορφήν ερημική; Δε θα σε μάθω να μιλάς και τ' άδικο φωνάξεις Ξέρω πως θάχεις την καρδιά τόσο καλή, τόσο γλυκή, που με τα βρόχια της οργής ταχιά θενά σπαράξεις. Συ θα ʽχεις μάτια γαλανά, θα 'χεις κορμάκι τρυφερό, θα σε φυλάω από ματιά κακή και από κακό καιρό, από το πρώτο ξάφνιασμα της ξυπνημένης νιότης. Δεν είσαι συ για μάχητες, δεν είσαι συ για το σταυρό. Εσύ νοικοκερόπουλο, όχι σκλάβος, όχι σκλάβος ή…
Για το Νέο Είδωλο (Κράτος)
Υπάρχουν κάπου ακόμη λαοί και αγέλες, όχι όμως σε μας, αδελφοί μου: σε μας υπάρχουν κράτη. Κράτος; Τι είναι αυτό; Εντάξει λοιπόν! Ανοίξτε τώρα τα αφτιά σας, γιατί θα σας πω ό,τι έχω να σας πω για τον θάνατο των λαών. Κράτος λέγεται το πιο ψυχρό απʼ όλα τα ψυχρά τέρατα. Και ψυχρά επίσης ψεύδεται και τούτο το ψέμα βγαίνει σερνάμενο από το στόμα του: “εγώ, το κράτος, είμαι ο λαός”. Ψέμα είναι αυτό! Δημιουργοί ήταν εκείνοι που δημιούργησαν τους λαούς και που κρέμασαν μια πίστη και αγάπη πάνω απʼ…
Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου
Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου - 1980 Δὲ λυγᾶνε τὰ ξεράδια καὶ πονᾶνε τὰ ρημάδια! Κούτσα μία καὶ κούτσα δυὸ τῆς ζωῆς τὸ ρημαδιό! Μεροδούλι, ξενοδούλι! Δέρναν οὗλοι: ἀφέντες, δοῦλοι, οὗλοι: δοῦλοι, ἀφεντικὸ καὶ μ᾿ ἀφήναν νηστικό. Τὰ παιδιά, τὰ καλοπαίδια, παραβγαίνανε στὴν παίδεια μὲ κοτρόνια στὰ ψαχνά, φοῦχτες μῦγα στ᾿ ἀχαμνά! Ἀνωχώρι, Κατωχώρι, ἀνηφόρι, κατηφόρι, καὶ μὲ κάμα καὶ βροχή, ὥσπου μοῦ ῾βγαινε ἡ ψυχή. Εἴκοσι χρονῶ γομάρι σήκωσα ὅλο τὸ νταμάρι κι᾿ ἔχτισα, στὴν…
Λένε πως η Τέχνη δεν κάνει πολιτική
Aυτός ο μύθος της αντιδραστικής διανόησης, πως η Τέχνη δεν κάνει πολιτική, θα έπρεπε να είχε διαλυθεί. Και όμως την ξαναλένε κάθε τόσο οι ενδιαφερόμενοι. Αλλά και το να λες μονάχα, η τέχνη δεν κάνει πολιτική, είναι και αυτό πολιτική. Γενικά, δεν υπάρχει κανένα φανέρωμα του κοινωνικού εποικοδομήματος που να μην είναι πολιτικά (κοινωνικά) καθορισμένο. Θρησκεία, ηθική, Δίκαιο, Επιστήμη, Φιλοσοφία και Τέχνη είναι δημιουργήματα πολιτικής και την πολιτική (τον κοινωνικό αγώνα) εξυπηρετούν. Το να λες,…
"Δεν Πληρώνω, Δεν Πληρώνω"
«Σ' έναν καπιταλιστή δεν πρέπει ποτέ να λες: αχ, σας παρακαλώ, θα μπορούσατε λιγάκι να μου κάνετε λίγο χώρο ν' αναπνεύσω κι εγώ; θα μπορούσατε να είστε λίγο πιο καλός, με λίγη περισσότερη κατανόηση; Ας συμφωνήσουμε...» Όχι. Ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις μαζί τους είναι να τους στριμώξεις στον καμπινέ, να τους χώσεις το κεφάλι μέσα στη λεκάνη και να τραβήξεις το καζανάκι. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να φτιάξουμε έναν καλύτερο κόσμο, ίσως με λιγότερο φανταχτερές βιτρίνες, ίσως με λιγότερες…
Το σχολείο του κόσμου απ’ την ανάποδη
... Ανάμεσα στις δύο ακραίες καταστάσεις, η μεσαία τάξη. Ανάμεσα στα παιδιά που ζουν αιχμάλωτα της χλιδής και στα παιδιά που ζουν αιχμάλωτα της εγκατάλειψης, υπάρχουν τα παιδιά που έχουν κάτι παραπάνω από το τίποτα αλλά πολύ λιγότερα από τα πάντα. Τα παιδιά της μεσαίας τάξης είναι ολοένα λιγότερο ελεύθερα. «Θα σε αφήσουν να ζήσεις ή δε θα σε αφήσουν να ζήσεις: ιδού το ερώτημα», έλεγε ο Ισπανός χιουμορίστας Τσούμι Τσούμες. Η κοινωνία που θεοποιεί την τάξη, ενώ ταυτόχρονα προκαλεί την αταξία,…
Ο κόσμος ανάποδα
Στις 20 Μαρτίου του 2003 τα αεροπλάνα του Ιράκ βομβάρδισαν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά τους βομβαρδισμούς, ο στρατός του Ιράκ εισέβαλε στο Αμερικανικό έδαφος. Υπήρξαν πολλές παράπλευρες απώλειες. Πολλοί Αμερικανοί πολίτες, οι περισσότεροι γυναίκες και παιδιά, έχασαν τη ζωή τους, ή ακρωτηριάστηκαν. Αγνοείται ο ακριβής αριθμός, καθώς η παράδοση θέλει να καταμετρούνται μεν τα θύματα του εισβολέα αλλά να απαγορεύεται η καταμέτρησητων θυμάτων του πληθυσμού που δέχεται την εισβολή. Ο πόλεμος ήταν…
Οἰ λεοπαρδάλεις
Τρυπώσαμε ὅλοι στὰ σπίτια μας ἔντρομοι ὅταν φάνηκαν οἱ λεοπαρδάλεις στὴν πόλη. Ἀγριεμμένες, διψασμένες γιὰ αἷμα, κοιτάζανε μὲ μάτι θολὸ τὶς κατάκλειστες πόρτες - μὴ ξεμυτίση κανένας, νὰ τὸν ξεσκίσουν. Σιγὰ-σιγὰ ὅμως, θέλεις τὸ κρέας – πού κρεμότανε ἄφθονο στὰ τσιγκέλια τῶν παρατημένων κρεοπωλείων καὶ καταπράυνε τὴν ἀρχαία, τὴν ἀχόρταγη πεῖνα τους – θέλεις οἱ ὡραῖες λιακάδες τῆς πόλης μας – πού τὶς χαιρόντουσαν, χουζουρεύοντας, ξάπλα στὴ μέση τῶν ἔρημων δρόμων –, οἱ λεοπαρδάλεις ἀρχίσανε, ὅσο…
Ελεύθερο εμπόριο; Όχι, ευχαριστώ
Όταν η δυναστεία Μεϊτζί έκανε τα πρώτα της βήματα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ουλίσες Γκραντ (1822-1885) επισκέφθηκε τον αυτοκράτορα της Ιαπωνίας. Ο Γκραντ τον συμβούλεψε να μην πέσει στην παγίδα της αγγλικής τράπεζας, καθώς ορισμένες χώρες δεν δανείζουν χρήματα από απλή γενναιοδωρία, και του έδωσε συγχαρητήρια για την πολιτική προστατευτισμού που είχε επιλέξει. Πριν εκλεγεί πρόεδρος, ο Γκραντ ήταν ο στρατηγός που θριάμβευσε στον πόλεμο του βιομηχανικού Βορρά εναντίον του αγροτικού Νότου με τις…
Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο
Ενώ οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία εδραίωναν την ανεξαρτησία τους, μια άλλη χώρα, η Παραγουάη, αφανίστηκε επειδή προσπάθησε να κάνει το ίδιο. Η Παραγουάη ήταν η μοναδική λατινοαμερικανική χώρα που αρνιόταν να αγοράσει όπλα από τους Άγγλους εμπόρους και τραπεζίτες. Οι τρεις γειτονικές χώρες, η Αργεντινή, η Βραζιλία και η Ουρουγουάη, (οι δάσκαλοι) αναγκάστηκαν να της δώσουν ένα γερό μάθημα χρησιμοποιώντας «τις συνήθειες των πολιτισμένων χωρών», όπως εξήγησε η αγγλική εφημερίδα Standard, που έβγαινε στο…
Ο Διάβολος είναι φτωχός
Στις σημερινές πόλεις, τα τεράστια κλουβιά με τους φυλακισμένους του φόβου, τα φρούρια ονομάζονται σπίτια, και τα ρούχα μοιάζουν με στολές. Κατάσταση πολιορκίας. Μην εμπιστεύεστε, μην εφησυχάζετε, μην αφαιρείστε. Οι αφέντες του κόσμου κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Οι ίδιοι, που ατιμώρητα βιάζουν τη φύση, αρπάζουν χώρες, κατακλέβουν μισθούς και δολοφονούν πλήθη, μας προειδοποιούν να είμαστε προσεκτικοί. Οι επικίνδυνοι παραμονεύουν κουλουριασμένοι στα άθλια περίχωρα της πόλης, αναμασώντας το…
Φαρενάιτ 451 (1953): Απόσπασμα από το βιβλίο του Ρέι Μπράντμπερι
«Απέναντι και σε όλο το μήκος του δρόμου προς τα κάτω, όσο έφτανε το μάτι του, ορθώνονταν τα άλλα σπίτια με τις επίπεδες προσόψεις του. Τι είχε πει η Κλαρίς ένα απόγευμα; «Δεν βλέπεις βεράντες. Ο θείος μου λέει ότι κάποτε τα σπίτια είχαν βεράντες στην πρόσοψη. Και οι άνθρωποι κάθονταν εκεί, ακόμα και τη νύχτα, και κουβέντιαζαν όταν ήθελαν να κουβεντιάσουν, λικνιζόμενοι στις καρέκλες τους, και δεν κουβέντιαζαν όταν δεν ήθελαν να κουβεντιάσουν. Καμιά φορά κάθονταν απλώς εκεί και σκέφτονταν…
Ο μοναχικός θρήνος – το ζεϊμπέκικο
Το ζεϊμπέκικο δύσκολα χορεύεται. Δεν έχει βήματα· είναι ιερατικός χορός με εσωτερική ένταση και νόημα που ο χορευτής οφείλει να το γνωρίζει και να το σέβεται. Είναι η σωματική έκφραση της ήττας. Η απελπισία της ζωής. Το ανεκπλήρωτο όνειρο. Είναι το «δεν τα βγάζω πέρα». Το κακό που βλέπεις να έρχεται. Το παράπονο των ψυχών που δεν προσαρμόστηκαν στην τάξη των άλλων. Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται ποτέ στην ψύχρα ει μη μόνον ως κούφια επίδειξη. Ο χορευτής πρέπει πρώτα «να γίνει», να φτιάξει κεφάλι…
Καβάφης - Όσο Mπορείς
Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες. Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την, γυρίζοντας συχνά κʼ εκθέτοντάς την στων σχέσεων και των συναναστροφών την καθημερινήν ανοησία, ώς που να γίνει σα μια ξένη φορτική. Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)
Kούντερα: Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι
Αποσπάσματα από το πολυδιαβασμένο έργο του Τσέχου συγγραφέα - «ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΠΟΤΕ ΝΑ ΞΕΡΕΙ αυτό που πρέπει να θέλει, γιατί έχουμε μόνο μια ζωή και δεν μπορούμε ούτε να τη συγκρίνουμε με προηγούμενες ζωές ούτε να επανορθώσουμε σε ζωές επερχόμενες. - ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΝΕΝΑΣ ΤΡΟΠΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΕΞΑΚΡΙΒΩΘΕΙ ποια απόφαση είναι η καλή, γιατί δεν υπάρχει κανένα μέτρο σύγκρισης. Όλα τα ζούμε αμέσως για πρώτη φορά και χωρίς προετοιμασία. Είναι σαν να έμπαινε ένας ηθοποιός στη σκηνή χωρίς ποτέ άλλοτε να…
Πρέβεζα
Θάνατος είναι οι κάργες που χτυπιούνται στους μαύρους τοίχους και τα κεραμύδια, θάνατος οι γυναίκες, που αγαπιούνται καθώς να καθαρίζουνε κρεμμύδια. Θάνατος οι λεροί, ασήμαντοι δρόμοι με τα λαμπρά, μεγάλα ονόματά τους, ο ελαιώνας, γύρω η θάλασσα, κι ακόμη ο ήλιος, θάνατος μες στους θανάτους. Θάνατος ο αστυνόμος που διπλώνει για να ζυγίση μια "ελλειπή" μερίδα, θάνατος τα ζουμπούλια στο μπαλκόνι, κι ο δάσκαλος με την εφημερίδα. Βάσις, Φρουρά, Εξηκονταρχία Πρεβέζης. Την Κυριακή θ' ακούσουμε την…
Αισιοδοξία
Aς υποθέσουμε πως δεν έχουμε φτάσει στο μαύρο αδιέξοδο, στην άβυσσο του νου. Aς υποθέσουμε πως ήρθανε τα δάση μʼ αυτοκρατορικήν εξάρτυση πρωινού θριάμβου, με πουλιά, με το φως τʼ ουρανού και με τον ήλιον όπου θα τα διαπεράσει. Aς υποθέσουμε πως είμαστε εκει πέρα, σε χώρες άγνωστες της Δύσης, του Bορρά· ενώ πετούμε το παλτό μας στον αέρα, οι ξένοι βλέπουνε περίεργα, σοβαρά. Για να μας δεχτεί κάποια λαίδη τρυφερά, έδιωξε τους υπηρέτες της ολημέρα. Aς υποθέσουμε πως του καπέλου ο γύρος άξαφνα…
Οι μοιραίοι
Mες την υπόγεια την ταβέρνα, μες σε καπνούς και σε βρισές (απάνω στρίγγλιζε η λατέρνα) όλʼ η παρέα πίναμʼ εψές· εψές, σαν όλα τα βραδάκια, να πάνε κάτου τα φαρμάκια. Σφιγγόταν ένας πλάι στον άλλο και κάπου εφτυούσε καταγής. Ω! πόσο βάσανο μεγάλο το βάσανο είναι της ζωής! Όσο κι ο νους να τυραννιέται, άσπρην ημέρα δε θυμιέται. Ήλιε και θάλασσα γαλάζα και βάθος τʼ άσωτʼ ουρανού! Ω! της αβγής κροκάτη γάζα, γαρούφαλα του δειλινού, λάμπετε, σβήνετε μακριά μας, χωρίς να μπείτε στην καρδιά…
Απόσπασμα απο: Γερμανικό εγχειρίδιο πολέμου
Αυτοί που βρίσκονται ψηλά Θεωρούνε ταπεινό Να μιλάς για το φαΐ Ο λόγος; Έχουνε κι όλας φάει Οι ταπεινοί αφήνουνε τον κόσμο Χωρίς ναʼχουνε δοκιμάσει κρέας της προκοπής Πώς νʼαναρωτηθούν πούʼθε έρχονται Και πού πηγαίνουν Είναι τα όμορφα δειλινά τόσο αποκαμωμένοι Το βουνό και την πλατειά τη θάλασσα Δεν τάʼχουν ακόμα δει Όταν σημαίνει η ώρα τους Αν δεν νοιαστούν οι ταπεινοί Γιʼαυτό που είναι ταπεινό Ποτέ δεν θα υψωθούν Το ημερολόγιο Δεν δείχνει ακόμα την ημέρα Όλοι οι μήνες, όλες οι…
Καρυωτάκης 1927 - Το άγαλμα της ελευθερίας
Από την ποιητική συλλογή του Καρυωτάκη ΕΛΕΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΑΤΙΡΕΣ το 1927 ΣΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΠΟΥ ΦΩΤΙΖΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ Λευτεριά, Λευτεριά σχίζει, δαγκάνει τους ουρανούς το στέμμα σου. Το φως σου, χωρίς να καίει, τυφλώνει το λαό σου. Πεταλούδες χρυσές οι Αμερικάνοι, λογαριάζουν, πόσα δολάρια κάνει σήμερα το υπερούσιο μέταλλό σου. Λευτεριά, Λευτεριά, θα σ' αγοράσουν έμποροι και κονσόρτσια κι εβραίοι. Είναι πολλά του αιώνος μας τα χρέη, πολλές οι αμαρτίες, που θα διαβάσουν οι γενεές, όταν σε…